AS HERBAS E OS CACHOS

FOTOS: XOAN ARCO DA VELLA
AGRADECIMIENTO A:
JUANA, CARMEN Y ELENA VECINAS DE DOMAIO, SIN LAS CUALES NO ENCOTRARIA LAS HIERBAS
Y LA COMPAÑIA DE CRISTINA, QUE ME CONTO MIL HISTORIAS DE LA NOCHE DE SAN JUAN

AS HERBAS E OS CACHOS As tradicións populares non asumidas polo cristianismo foron combatidas por Martiño Dumiense, obispo de Braga no s. VI, máis non puido impedir que
herdáramos costumes como a de ir a por auga emanada de sete fontes para face-lo cacho. 0 cacho consiste en recoller herbas e plantas de eficacia mediciñal e aromáticas, o seu agradable cheiro e repudiado polos espíritus maléficos. A tradición oral insiste en que o cacho sirve para quitarnos o demo do corpo,
alonxa as bruxas e cura a envexa.
Hai varias clases de herbas que se utilizan para isto, sendo as máis recoñecidas as seguintes: Tromentelo, folla de cana, choupo (ollo de prata), ruda, herba luisa, manzanilla, ortelán, mildrastes, fiunchos (anises), herba de san Xoán, espadaina, puenso, herba lemona, lirio, romeo, ourego, loureiro, allo, rosas, follas de nogueira con tres noces, fento rizado (peineta), herba do Carme, silveira, folla de figueira, folla de olmo, folla de laranxeira, malva-rosa, hortensia,folla de viña blanca e outras. Seleccionadas as herbas, amárranse nun feixe ou mollo e colócanse nunha tina, caldeiro ou palangana cheas de auga. Déixanse fora pola noite, segundo crencias cristianas, para que San Xoán os bendiga, pero iso non é óbice para colocar uns cardos ou silveiras enriba do cacho e así evitar que o demo cague nel. Tamén hai quen lle votaba chavos. Na parroquia de Domaio tamén se puñan nas fiestras, portas, tellados e
chimeneas para impedi-la entrada das bruxas. Tradicións parecidas falan de
colocar toxos nas portas, cruces de madeira ou pintadas de negro para rexeita-la Santa Compaña. Ó erguerse pola mañá, sácase un pouco de auga verde e de bo cheiro. Lávase a cara, pés ou todo corpo, purificando a pel, e a veces protexe das enfermidades pulmonares. A herba sécase durante varios dias ó sol para ser utilizada logo en múltiples
remedios caseiros. Deses remedios seleccionamos a seguinte mostra ilustrativa: A ruda, herba luisa e manzanilla, contra os dores de barriga. A hortelán e mildrastes contra os picores das estrugas. As follas de nogueira con tres noces, cura as chagas do corpo. 0 romeo cocido con viño curaba as dores de gorxa, barriga e tamén as dores do gando, e sin o viño era boa para o reuma, nervos e resfriados. Loureiro e allo tríllanse para limpa-las aireadas e contra o reuma. Contra as aireadas tamén se usaba o fume das hebas do cacho. A herba de San Xoán limpa a cara de grans. 0 tromentelo era bo antídoto para evitar a caída do pelo. Respecto a esta última, recolleuse na parroquia de Domaio a seguinte estrofa:




"Dime rapaza bonita
¿Con que te lavas o pelo?
Cunhas herbas do monte
Qué fío chaman tromentelo!.

XOAN ARCO DA VELLA

Category:

People & Blogs

Tags:

• FASGANA
• CORUÑA
• LUGO
• ORENSE
• PONTEVEDRA
• GALICIA
• NOITE
• DE
• SAN
• XOAN
• ARCO
• DA
• VELLA

[curuxa64]

Rapaciñas de Domaio :

¿con qué peinades o pelo?

Cunhas hebviñas do monte

que lle chaman tromentelo.

Precioso.E á música deliciosa.

[MechaPitum]

Espero fervente o vindeiro san Xoan, ainda que en Barcelona, seguro que atoparei mais d´una herba das que comentas; o meu pai senpre deciame

"ortiguiña me ortigaches, meldrastiño me sanou". disculpa o meu "galego" mais eu xa non nacin no " royaume de Galice"

[Arben1312]

Moi bo traballo. Engadindo algo de información ao tema, na miña parroquia tamén se secaban esas herbas para purificar co seu fume os habitáculos dos animais cando che morría un ou lles pegaba a "peste" ás galiñas ou coellos.

[nenfabeatriz]

Gracias Xoan, un gusto ver como muestras las tradiciones de tú tierra.

Saludos

N€nf@

[anavvilas]

Verdaderamente maravilloso, te a quedado espectacular.

Como siempre mostrándonos las tradiciones y costumbres da nosa terra meiga. Esta noche de San Xoan muchos galegos dejaran sus hierbas al roció de la noche para poderse lavar a la mañana con su agua.

Felicidades por este nuevo vídeo y sobre todo felicidades a Ti mi querido amigo, Xoan, en el dia de tu Santo.

Pra un bo amigo que o merece un forte bico e unha gran aperta.

Graciñas por a tua amizade.

Ana.