2/2 Zoektocht naar een Orgelklank zo Goed als Oud - The Search for an Organ Sound as Good as Old II

Henk van Eeken (1956) is afkomstig uit een geslacht van meubelmakers en houtbewerkers. Hij groeide op in de werkplaats van zijn grootvader en zijn vader, waar hij spelenderwijs de grondbeginselen van het vak leerde. Na uitgebreide opleidingen als meubelmaker was hij werkzaam bij enkele orgelbouwbedrijven, waar hij onder andere het maken en intoneren van orgelpijpen leerde. In 1982 vestigde hij een orgelmakerij te Leusden. Doel van het bedrijf is om orgels te maken met een klankexpressie, duurzaamheid en artistieke zeggingskracht die vergelijkbaar zijn met die van de fraaie instrumenten uit de historie.

Om orgels te kunnen bouwen die zo goed zijn als oud, wordt er veel onderzoek verricht aan historische instrumenten. Vanaf 1990 is daarbij een groeiende internationale samenwerking ontstaan met verschillende wetenschappelijke instituten. Als gevolg van deze research is het inzicht ontstaan dat de kwaliteit en de zeggingskracht van historische orgels voortkomen uit de toegepaste materialen en de wijze waarop deze materialen zijn bewerkt. Omdat het hierbij om een complexe interactie tussen vele factoren gaat, kan alleen met een nauwkeurige herhaling van het historische productieproces een vergelijkbare kwaliteit worden verkregen. Eerst bij een zo nauwkeurig mogelijke herhaling van het historische productieproces ontstaan de specifieke eigenschappen en gedragingen van de onderdelen van het orgel namelijk op de meest natuurlijke wijze, als een resultaat van de bewerkingen.

Henk van Eeken past het principe van procesreconstructie toe bij de bouw van nieuwe orgels en bij restauratie van oude orgels. Daarbij wordt het oorspronkelijke productieproces per bouwstijl zo nauwkeurig mogelijk herhaald.

In navolging van de werkwijze van Arp Schnitger (1648 - 1719), Christian Müller (1690 - 1763) en Johann Heinrich Hartmann Bätz (1709 - 1770) wordt het orgelmetaal voor nieuwe orgels op zand gegoten.

Bij restauratie en reconstructies van onderdelen die verloren zijn gegaan kan het metaal ook op klassieke wijze op doek worden gegoten, afhankelijk van het gekozen historische voorbeeld. Dit klassieke gieten op doek, zoals onder meer beschreven bij Dom Bedos (1766) en Van Heurn (1805), verschilt overigens wezenlijk met het moderne gieten op hittebestendige stof of zelfs glas.

Zowel bij het gieten op zand als op doek worden lood en tin gebruikt, met een chemische samenstelling die sterk overeenkomt met het historische metaal. Het gegoten metaal wordt na voldoende rijping uitsluitend met de hand geschaafd, vanwege de specifieke invloed die dit heeft op de metaalstructuur en de akoestische eigenschappen van het orgelmetaal.

Het principe van procesreconstructie wordt met name toegepast bij de bouw en intonatie van orgelpijpen, maar ook steeds meer bij het maken van houten delen van het orgel. Een belangrijke ontwikkeling daarbij is onder meer het afzien van het gebruik van moderne houtlijmen, vanwege de corrosieve werking daarvan op orgelmetaal.

Met de nieuwe orgels die sedert 1982 zijn vervaardigd, heeft Henk van Eeken een internationale reputatie verworven. Ook hebben Henk van Eeken en zijn medewerkers belangrijke historische orgels gerestaureerd en gereconstrueerd, zoals het orgel in de Hervormde Kerk te Zwartewaal (1902), het orgel in de Oud-Katholieke Kerk te Dordrecht (1844), het Zeemans-Schmidt orgel in de Raadszaal te Etten-Leur (1699) en het Radeker/Garrels-orgel (1719) in de Hervormde Magnuskerk te Anloo.

Daarnaast is er een groot aantal orgels in onderhoud, waaronder belangrijke instrumenten als het Christian Müller orgel (1734) in de Waalse Kerk te Amsterdam en het Jalinck orgel (1708) in de Dorpskerk te Westervoort. Henk van Eeken voert een actief stem- en onderhoudsbeleid, waarbij de belangen van de opdrachtgever centraal staan.

Henk van Eeken Orgelmaker
Onderweg 9
4171 BL HERWIJNEN
Telefoon: 0418-581392

Category:

Music

Tags:

• Henk
• van
• Eeken
• Orgel
• Organ
• Klassiek
• Kerk
• Church
• Classical
• Pipes
• Bach
• Jacques
• Oortmerssen
• Hans
• Davidsson
• Munetaka
• Yokota
• GoArt
• Herwijnen
• Waal

[princeboudewijn]

Bedankt voor het posten!

[hallomaas]

erg interessant

[Hauptwerkgek]

Meesterschap onderdaad!

[hallomaas]

erg interessant.

[mzv97]

Heel erg mooi! Bedankt voor het uploaden! Leuk om naar te kijken!

[prometeoatomico]

This a real hard work and made by masters engeneers.

We need that kind of works for thir world.

[altay3]

Very interesting, was pleasure to watch.

Thanks.