Muğam Axşamı.
Oxuyur Ağaxan Abdullayev.
Zabul Segah. (Birinci hissə)
Müşayiət edirlər:
tarda - Vamiq Məmmədəliyev
kamançada - Şəfiqə Eyvazova
Bu konsert 1990-cı ildə Azərbaycan Dövlət Teleradio Şirkətində lentə alınıb.
Seygah və ya Segah - Azərbaycan musiqisində yeddi əsas muğamdan biridir.
Segah 7 əsas muğamdan 3-cüsüdür. Segah məfhumu iki sözün birləşməsindən yaranmışdır. Se -- üç, gah -- mövqe, məkan deməkdir.
Segah Yaxın və Orta Şərqin başqa regionlarında da intişar tapmışdır. Lakin bu muğam başqa xalqlarda əsasən bir kökdə, bir variantda ifa edilir. "Orta Segah", "Mirzə Hüseyn Segahı", "Zabul Segah" məhz ümumilikdə Segahın müxtəlif variantlarıdır. Söz yox ki, Segah müxtəlif pərdələrdə, tonallıqlarda ifa olunmaqla onun dinləyiciyə bağışladığı təəssürat da müxtəlif olur. Hər bir Segah və variantının xarakteri, səslənməsi, yozumu, istinad pərdələrinin dəyişilməsi ilə əlaqədar başqa -- başqadır.
Azərbaycanda Segah muğamının beş tonallıqda ifa olunması qəbul edilmişdir:
Kiçik oktavadakı "si" mayəli (Xaric Segah)
Birinci oktavadakı "mi" mayəli (Orta Segah) və kiçik oktavadakı "mi" mayəli (Zabul Segah)
Birinci oktavadakı "lya" mayəli (Mirzə Hüseyn Segahı)
Birinci oktavadakı "re" mayəli (Yalxın Segahı)
Birinci oktavadakı "sol" mayəli (Haşım Segah)
Onu da qeyd etmək olar ki, "do" mayəli Segah da var. Lakin onu dəstgah şəklində oxuyub -- çalmaq mümükün olmadığı üçün Segahın bu növündən istifadə edilmir. Segah muğamının və onun variantlarının əsasını eyni adlı lad-məqam təşkil edir. Segaha aid bütün təsnif və şikəstələr, zalq mahnı və rəqsləri də Segah məqamına əsaslanır. Onu da deyək ki, başqa muğamlara nisbətən Segahda təsnif və rənglər, xalq mahnı və oyun havaları daha çoxdur.
"Azərbaycan xalq musiqisinin əsaları" monoqrfiyasında Üzeyir Hacıbəyov Segah muğamının estetik -- psixoloji əhəmiyyətindən söz açarkən onun dinləyiciyə başlıca olaraq məhəbbət -- sevgi bəxş etdiyini yazır.
Azərbaycanda Segahın bir neçə növdə olmasına baxmayaraq onun 3 növü geniş yayılmışdır. Bunlar : "Zabul -- Segah", "Mirzə Hüseyn Segahı", "Xaric Segah"dır. ZABUL -- SEGAH -- Segahın geniş yayılmış qədim növü "Zabul Segah"dır. Ona eyni zamanda Orta" Segah"da deyilir. Onu da qeyd edək ki, "Zabul" özü də orta mövqe tutur. Çünki o orta registrdə çalınıb -- oxunur.
"Zabul -- Segah" dəstgahı 20 şöbə və guşədən ibarətdir.
Ilahi ses ve gozel ifa- bunu evez edesi ne var bu dunyada!!!!
aqshin0 2 months ago