Latinishtja dhe Shqipja II

Folja jap, qe ne veten e dyte te kohes se shkuar ben dhe, ka formuar nje dyzine fjalesh ne latinisht. Kjo folje ne kete forme gjendet e shkruar ne kohen e shkaur te shqipes dhe i pergjigjet zgjedhimit te foljeve te shqipes. ne formen DHE, kjo folje nuk ka kuptim ne asnje gjuhe tjeter.
Me poshte disa shembuj te tjere ilustrues, mund ta pasuroje cdokush kete teme, me njohurite e tij
Dare dare dha/jep
Kjo fjale eshte formuar nga folja jap, e cila ne kohen e shkuar behet dhashë, apo ne veten e trete njejes ben dha.
Declare deklare deklaroj
Fjala deklaroj tregon per sqarimin e dickaje, apo te pozites se nje individi, entiteti shteteror te perfaqesuar nga individi. Kjo shpjegohet nga fjalet dhe+lart, apo qartë, qe e shpjegove qendrimin tend, pra e qartësove. Folja dhe, qe aktualisht ne kete forme e ka shqipja, tregon dhe nenkupton logjikisht se ti dhe qartesine, pra e qartesove poziten tende.
Decret dekret dekreti
Dekreti eshte nje lloj ligji qe jep institucioni me i larte i shtetit dhe qe rrjedh nga dhe+kret ( dhe + kretë/kokën ). Pra me nje fjale, kreu i shtetit dha fjalen, vendimin e tij.
Dedicare dedikare i dhënë
Ketu veta e dyte njejes e te shkuares dhe, tregon edhe se ti je i dhënë pas dickaje, qe eshte ne nje kuptim me fjalen i dedikuar, i dhene pas...
Delega delega delegoj
Kjo fjale tregon se i jep kompetencat dikujt dhe rrjedh nga fjala dhe+leg. Fjala eshte e perbere nga folja dhe me fjalen leg, qe ne latinisht tregon lënien e nje pasurie, nje personi te caktuar, e kjo fjale e ka origjinen tek folja lë e shqipes.
Dement dement çmenduri apo i marrosuri
Ketu kemi dy fjale qe jane de+ment, qe tregon se personi i ka dhënë mendtë, pra qe eshte cmendur, qe i kane ikur mendte qe shpjegohet me se miri dhe ruan te njejtin kuptim.
Depresso depreso i shtypur/ndrydhur
Shpjegohet nga fjalet dhe+pres, ku fjala pres eshte sinonimi i fjales shtyp. Dhe+pres apo dhe+presion.
Dilema dilema dilemë
Ne kete rast kjo fjale tregon per nje person qe e ka me 2 mendje, akoma i pavendosur se c'te leje, apo c'te beje. Rrjedh nga fjalet di+lem ( dy + lëmë ), pra e lene ne dy-mendje.
Desiderio desiderio dëshirë
Vete fjala dëshirë, vjen nga rrenja do, dua, pasi edhe shqipja kur e thote deshire e thote me dë dhe jo me do. Rrenja do eshte ende e perdorur ne gjuhen shqipe.
Shohim se si fjala do, qe ne shqip formon fjalen dëshirë, ka sherbyer e gatshme si rrenje per formimin e kesaj fjale ne disa gjuhe te huaja. Fjala deshire eshte shqip dhe nuk eshte e huazuar, pasi ajo ngre kete fjale mbi nje folje te sajen, mbi fjalen do, qe keto gjuhen nuk e kane.
Shqip -deshir
frengjisht -desir
anglisht -desire
italisht -desiderio
spanjisht -desear Deviare deviare devijoj
Shpjegohet nga fjalet perberese dhe+vij, pra ne nje vije tjeter nga ajo qe eshte. Eshte personi qe devijon eshte ai qe ndryshon vijen/rrugen dhe qe shkon ne nje tjeter dhe/rruge, nepermjet nje vije.
Edhe vete fjala via, qe tregon rrugen ne italisht eshte fjala vija ne shqip, qe tregon nje rruge te caktuar.
Dire dire them
Fjala dire, e ka rrenjen tek folja di, pasi ti thua ate qe di. ne kete rast ajo shpjegohet me ate se po te pyes dhe ti pergjigjesh, pra me thua ate qe di. Italishtja per foljen flas ka fjalen parlare, por folja dire, nuk ka asnje lidhje me kete fjale si proces i zakonshem, eshte e lidhur me fjalen them & te thuash, qe jane sinonime te njera-tjetres, por ndryshojne se flas eshte me e pergjithshme dhe nuk ka nevoje qe te kesh dije per te folur, ndersa nese ti deshiron te thuash dicka, duhet qe te dish ate, qe ta thuash.
Dictatore diktatore diktator
Edhe fjala diktator rrjedh nga fjala di, pasi diktatori eshte supremi qe di dhe thote qe te te besh ato qe ai di dhe do. Pra pak a shume lidhet me fjalen dire, qe tregon qe ai vetem thote dhe dikton dhe te tjeret e zbatojne.
Duro duro i forte
Kush duron, rrjedhimisht eshte i forte dhe ne kete rast fjala duroj, qe e perdor shqipja eshte e perdorur per te treguar te fortin. Kjo fjale ne kete kuptim gjendet ne te gjitha gjuhet latine dhe ne ato gjuhe qe e kane huazur kete fjale nga latinishtja, nderkohe qe shqipja jep kuptimin e saj.

Category:

Education

Tags:

• Latinishtja
• dhe
• Shqipja
• etimologji
• Dinastia
• Ilire
• Mesapet
• Japiget
• Dardanet
• Eneu
• Arbereshet
• Roma
• Perandoria
• Romake
• harta
• te
• vjetra
• etrusket
• tosket
• toscana
• Elena
• Kocaqi
• Shqiperi
• Arberi
• Epir
• Emathia
• pjesa
• dyte
• dytë

[albaniangroup]

shikoni si eshte muhabeti-un kam gruan romune- ata kan shum fjale te njejta me si qafe dhe rumanisht qafe.gushe dhe ata i thon gushe.buze dhe ata buze .e ngushte ata i thon e nguste.gati ata i thone gata.kali=kal mez=mez cjap=cap nejse nuk ka vend ti them po po te kerkoni do shihni se shqipja ka me shum ngjashmeri me rumanishten ne fjalet e vjetra.po ata se pranojn qe keto fjale jane shqipe nuk u mbushet mendja romuneve sepse ashtu i kane mesuar qe te vegjel per se mbrapshi.

[AlbanianJustice]

@albaniangroup

Rumunet jane fise thrako-ilire te romanizuara.

Jo me kot emri i kryeqytetit te tyre eshte Bukuresht, bukur+esht

[armandsudi]

ke bere pune koti... perpara se te behen publikimet duhet nje peridhe studimi shkoncor... mendoj se ti latinishten nuk e njeh fare... te gjitha fjalet jane marre nga italishtja, keta jane fjale qe nga latinishtja jane huazuar ne shqipen pra e kunderta, pastaj fjala grano-grure perpara duhet te dish se kush e solli grurin ne europe pastaj mund te gjesh preardhjen e fjales. me siguri grurin nuk e kane perhapur shqiptaret. zakonisht kultura dominuese huazon fjalet kulturave te tjera si anglishtja

[AlbanianJustice]

@armandsudi

Armand edhe injorant enciklopedik edhe fodull bashke eshte kombinim i rrezikshem. Studio, hulumto.

[trojani82]

ju lumte , keni bere nje pune shume te mire

[MrLadrocuori]

e quditshme ka shum kombinime un kam shok rrumen edhe kur flas shqip mendoin qe po flas latinisht rrumanisht

[TheBardh98]

This is all wrong, I'm form Kosovo, I went to Italy 7 months ago and all these words are wrong, latin has more in common with spanish than italian, but some words are equal. Ti i thua vetes shqiptar, por ne te vertete mban krahun e Italise, qe nuk duhet te jete ne rregull, sepse po shet kombesine per disa gomare qe te konsiderojne malok, apo nuk eshte e vertet!

[yllmexixa1600]

Rall kam pare nje video kaq interesante ktu ne youtube . Jam krenare qe flas shqip edhe pse e kam filluar klasen e pare jashtshtetit , prap kam aritur te mesoj dhe te shkruaj ne shqip . Gjuha shqipe esht shume unike edhe e pasur , zduet ta harrojm kurre, me vjen keq per femijet qe ikin jashtshtetit edhe e humbasin gjuhen e nenes, edhe turp prinderve qe nuk ja mesojn . Un pervete do ja mesoj edhe femive te mi shqipen

[MegaILIRIA]

@albaniangroup EDHE FJALA HAJDE SI THOJME EN E THOJNE DHE ATO HAJDE

[labeatet]

pushtimi romak ka qene nje cunam i vertete per gjuhen shqipe,pasojat i ndjejme cdo dite aq me teper tani padija jone per te treguar qe jemi te kulturuar po i vendosim kapakun me fjale te te gjitha llojeve .shikoni vetem keto komente sa fjale te huaja kane,ne kete faqe.injorant=ipaditur,enciklo­pedik=i gjithanshem,kombinim=i shkon, rri mire,bravo=te lumte, komente= ????rezonin=arsyen etj.me kalimin e kohes nuk gjen fjale shqip te shprehesh dhe kjo quhet vdekje e saj.

[bardhb]

@armandsudi

Bravo armand, me vjen mire qe ndermjet nesh ka njerez qe e perdorin rezonin.. Edhepse keto tentativa per te argumentu faktin qe "latinishtja ka huazu nga shqipja" jan simpatike, ato prap jan larg te vertetes, larg te qenurit shkence.

[XK050V4X]

une mendova se fjala "mir" vjen nga fjala sllave "miro" si p.sh. miroslav. a mund t'ma spjegoni kete?

e fjala "para-" ne gjuhe te huaja nuk e ka te njejten kuptim si ne gjuhen tone. ne gjuhe te huaja e mban kumptimin "njekohesisht", "njejten nisje" si p.sh. paralel e jo si ne gjuhen tone "perpara" dhe "mbas".

[lukaqota]

Nese ne duam ta ruajme gjuhen tone duhet te fillojme qe tani sepse me fjalet e huaja qe po futen ne gjuhen tone (psh. fjale starton) do te jete shume e veshtire mbas 200 vjetesh te provosh se e kujt eshte kjo fjale, jo me mbas 2000 vjetesh. Gjuha shqipe eshte e influencuar edhe nga gjuha perse ose iraniane. PSh fjalet met mbrapashtesen -tar si peshkatar, ngatrrestar etj jane me origjine iraniane ose perse. Pra kulturat me te vjetra ose pushtuese kane dominuar ne gjuhet e te tjereve.

[denaugenblick]

@armandsudi

me pelqen armand qe e mendon keshtu. edhe une i te njejtit mendim jam. autori se ka idene fare te fjaleve per te cilat flet e shpjegon. gjuhesia historike eshte shkence mistike, e sakte sa matematika, e erret sa fizika teorike. mbi te gjitha me shqeteson fakti qe autori perdor togfjaleshin "rrenja shqip" per te pershkruar origjinen e fjales. mbase jo te gjthe, por une jam familjarizuar me idene e ne "sprachbund" mes gjuheve te ndryshme, dhe fjala gjykate nuk me le asnje pershtypje.